Cursus Filosofie

Dr. Marinus de Baar

Lijsterlaan 5 – 1394 CD Nederhorst den Berg – telefoon 0294-253264

email: mdebaar@hetnet.nl


In september 2016 begint er weer een cursus filosofie in Laren (NH) en in De Bilt. Deze keer over de Spaanse filosoof Ortega y Gasset; zijn befaamde boek De Opstand der Horden (1930) over de opkomst van de massamens; over het verschil tussen de oude elite en “de nieuwe barbaren”.

Ortega (hiernaast afgebeeld): “Als dit menselijke type [de massamens] blijft overheersen in Europa, dan zullen dertig jaren voldoende zijn om ons terug te voeren naar het barbarisme [...] want de “Opstand der horden” is een en hetzelfde als wat Rathenau ‘de verticale invasie der barbaren’ noemde.”

We gaan het ook hebben over het verschil tussen Westerse en Oosterse cultuur: over Oepanisjaden, boeddhisme, confucianisme (vooral ethiek), versus Westers denken (vooral analyse, abstractie, wereld-beheersend denken). Het geruchtmakende boek Botsende Beschavingen (1996) van de Amerikaan Samuel Huntington, over het conflict tussen het Westen en de Islam (en China), komt eveneens aan bod.

Er zal bovendien ruim aandacht zijn voor milieufilosofie: een analyse van de filosofie waarin verstand en wetenschap de natuur doorgronden maar er zich van hebben vervreemd; begrenzing daarvan door bewondering voor de sublieme, wilde, ongetemde natuur. Ton Lemaire (een van de meest vooraanstaande Nederlandse filosofen) streeft in zijn boek Met open zinnen (2002) naar een zinnelijke - dus lichamelijke - beleving van de natuur, landschap, ruimte, stilte.

Bij de afbeelding: Albert Bierstadt, de sublieme natuur van Lake Tahoe (1868).

De Franse filosoof Henri Bergson wordt ook besproken. We gaan in op zijn terecht beroemd geworden boek Scheppende evolutie (1907): over het verschil tussen verstand en intuïtie; over de scheppende kracht (het “élan vital”) van het zich ontwikkelende leven. Bergson kreeg de Nobelprijs voor de literatuur, maar werd veroordeeld door paus Pius X.


De cursus bestaat uit tien lessen en is bedoeld voor een breed belangstellend publiek. Dat betekent dat er geen eisen worden gesteld aan vooropleiding. Wel hebben de lessen vaart: er komt veel aan bod en dat stelt de cursist in staat zoveel mogelijk kennis op te doen. De cursisten krijgen lesmateriaal (o.a. samenvattingen van wat er aan bod gaat komen - en is gekomen), zodat zij vooraf of achteraf daar nog eens naar kunnen kijken. Maar u hoeft niets voor te bereiden en er is geen “huiswerk”. Het is dus allemaal zo flexibel mogelijk opgezet: wie ermee aan het werk wil, kan dat - maar het hoeft niet.

Zelf heb ik een lange leservaring van ruim veertig jaar. Ik heb eerst geschiedenis gestudeerd en ben begonnen in het middelbaar onderwijs. Daarna studeerde ik filosofie en sinds 1990 geef ik cursussen filosofie. In 2007 promoveerde ik op een historisch-filosofische studie over het Europese denken over de natuur in de 17e en 18e eeuw. In de loop van de jaren zijn er telkens nieuwe cursussen (met nieuwe onderwerpen) bijgekomen. Meer informatie over de komende cursus filosofie kunt u aanvragen door even een emailtje te sturen naar mdebaar@hetnet.nl met het verzoek “graag info komende cursus filosofie”.